NATURA 2000 a turystyka - PORTAL INFORMACYJNO - EDUKACYJNY


obrazek
INSTYTUT NA RZECZ EKOROZWOJU


 

Lasy Skarżyskie

Powierzchnia : 3004 ha
Kod obszaru : PLH26_01
Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:
specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)
Status obszaru :
obszar proponowany przez Rząd RP
Opis :

Charakterystyczne cechy ukształtowania terenu to wzgórza i pagórki poprzecinane dolinami strumieni; występują także rozległe powierzchnie terenu równinnego i falistego. Przeważają utwory geologiczne pochodzenia polodowcowego, zalegające na podłożu piaskowca dolnojurajskiego.
Obszar zdominowany przez lasy. Duże powierzchnie zajmuje wyżynny jodłowy bór mieszany Abietetum polonicum, uważany za zbiorowisko endemiczne Polski, Poza nim odpowiednie warunki znajduje tutaj zbiorowisko występujące głównie w Karpatach, a mianowicie żyzna buczyna karpacka Dentario glandulosae-Fagetum, stanowiąc ostoję dla wielu gatunków górskich. Na terenie ostoi mają swe obszary źródliskowe rzeki: Oleśnica i Bernatka (dopływy Kamiennej). Występują ponadto liczne cieki wodne nie posiadające nazw, zbierające wody stale lub okresowo. We wschodniej części ostoi, w zagłębieniu terenu pomiędzy wydmami śródlądowymi wykształciło się torfowisko wysokie z klasy Oxycocco-Sphagnetea.
Centralną część zajmują torfowiska wysokie i przejściowe położone w obniżeniu terenu przyległego od południa do Wzgórz Szydłowieckich. W górnej, zachodniej części dolinki miejscami występuje pło mszysto-turzycowe. Dużą rolę w systemie ochrony tej ostoi odgrywają ekstensywnie użytkowane łąki powstałe po osuszeniu rozlewisk rzeki Oleśnicy na północ i północny zachód od Podosin (cześć Skarżyska Książęcego), śródleśne łąki w pobliżu rezerwatów cisowych w okolicach Majdowa, przyleśne i śródleśne łąki na północ i północny wschód od Ubyszowa oraz na północny wschód od Mroczkowa i Barwinka.
Lasy Skarżyskie to obszar głównie leśny, zabezpieczający naturalne lasy bukowo-jodłowe o charakterze puszczańskim, jako pozostałość po prastarej Puszczy Świętokrzyskiej. Na obrzeżach lasów występują bardzo dobrze zachowane zmiennowilgotne łąki trzęślicowe Molinion. Łąki te są doskonale wykształcone, niemalże "podręcznikowo" z całą plejadą gatunków charakterystycznych dla tego zbiorowiska, nie rzadko chronionymi i zagrożonymi, np.; Gladiolus imbricatus, Gentiana pneumonanthe, Epipactis palustris, czy gatunki z rodzaju Dactylorhiza. W ostoi stwierdzono występowanie kilku gatunków o znaczeniu europejskim: motyle - czerwończyk nieparek i przeplatka aurinia (wszystkie te gatunki związane są ze środowiskami wilgotnych łąk, mokradeł i torfowisk) oraz chrząszcz pachnica dębowa. Obszar ma istotne znaczenie dla ochrony przede wszystkim dla ochrony przeplatki aurinia i pachnicy dębowej.
Przeplatka aurinia została stwierdzona na wielu nowych stanowiskach w granicach ostoi i w bezpośrednim jej sąsiedztwie. Najsilniejsze stanowisko zlokalizowane jest w okolicach Mroczkowa i Barwinka, gdzie zlokalizowano ponad 200 gniazd i stwierdzono występowanie setek okazów imago. Nieco mniej wartościowymi terenami jej występowania są ekstensywnie użytkowane łąki powstałe po osuszeniu rozlewisk rzeki Oleśnicy na północ i północny zachód od Podosin (cześć Skarżyska Książęcego), śródleśne łąki w pobliżu rezerwatów cisowych w okolicach Majdowa, przyleśne i śródleśne łąkach na północ i północny wschód od Ubyszowa. Pachnica dębowa Osmoderma eremita związana jest ze starodrzewem modrzewiowym w okolicach rezerwatu Ciechostowice. Jest to jedno z niewielu leśnych, nieantropogenicznych stanowisk pachnicy w województwie rokujących dobrze na przyszłość. Szczególną wartość posiada torfowisko przejściowe i wysokie położone na północ od Lipowego Pola. "Lasy Skarżyskie" to również miejsce występowania wielu gatunków wymienionych w "Polskiej czerwonej księdze zwierząt" oraz objętych ochroną gatunkową. Spośród motyli wymienianych w "Polskiej czerwonej księdze zwierząt" stwierdzono występowanie 5 gatunków: z rodziny Papilionidae - paź żeglarz (Vu),, z rodziny Lycaenidae - modraszek alkon (Vu), z rodziny Nymphalidae - dostojka akwilonaris (Vu).

Dane zaktualizowano w 2009 r.

Interpretacja turystyczna :

W najbliższym sąsiedztwie ostoi leżą następujące miejscowości: Majdów, Ciechostowice, Mroczków, Skarżysko Kościelne, a nieco dalej Skarżysko-Kamienna.
Mroczków to wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie skarżyskim, w gminie Bliżyn. Nazwa wsi pochodzi z 1415 r. od osoby nazywanej Mroczkiem.
Mroczków leży na zachód od Bliżyna, na drodze krajowej nr 42 (Kluczbork-Starachowice). Nieopodal Mroczkowa znajduje się przystanek kolejowy Sołtyków na czynnej trasie Skarżysko-Kamienna - Końskie.
Przez wieś przechodzi czarny szlak turystyczny z Sołtykowa do Bliżyna.
Warto zobaczyć:
Kościół pod wezwaniem św. Rocha - budowlą charakterystyczną dla Mroczkowa jest schowany w brzozowym zagajniku zespół kościoła parafialnego p.w. św. Rocha, na który składa się: modrzewiowy kościół drewniany z początku XIX w wybudowany w 1820 r. oraz dzwonnica drewniana z 1950 roku.
Pozostałości młynów wodnych – istniejących od przełomu XVI i XVII wieku
Kamienny krzyż – stojący przy wjeździe do wsi. Ufundowany został w 1877 r. przez Jacentego i Antoninę z Hucińskich.
Rezerwat modrzewiowy „Ciechostowice” - położony jest przy drodze z Mroczkowa, do Ciechostowic na południowo-zachodnim zboczu wzniesienia o wysokości od 345 do 560 m n.p.m.
Skarżysko Kościelne t wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie skarżyskim, w gminie Skarżysko Kościelne.
Warto zobaczyć kościół pw. św. Trójcy, wzniesiony w latach 1637- 1643.
Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Świętokrzyskiego mieści się przy ul. Ściegiennego 2 p. 32 w Kielcach. Można zapoznać się ze stroną internetową Organizacji: http://www.rot.swietokrzyskie.pl lub skontaktować drogą mailową: rot@swietokrzyskie.travel. Można również odwiedzić Lokalną Organizację Turystyczną Ziemi Pińczowskiej (mieszczącą się przy ul. Zacisze 5, w Pińczowie, tel.: (41) 357 60 01, e-mail: promocja@pinczow.pl) lub Lokalną Organizację Turystyczną „Ziemi Sandomierskiej” (ul. Mickiewicza 34, 27-600 Sandomierz, tel.: (15) 831 27 80, fax: (15) 831 21 97, e-mail: biuro@zgoda.org.pl, strona internetowa: http://www.zgoda.org.pl).

formy ochrony przyrody
Konecko-Łopuszniański Obszar Chronionego Krajobrazu [ obszar chronionego krajobrazu ],
Bagno śródleśne [ użytek ekologiczny ],
Ciechostowice [ rezerwat przyrody ],
Skarżysko [ rezerwat przyrody ],
Majdów [ rezerwat przyrody ],
Zagrozenia :

Najważniejszym zagrożeniem dla utrzymania gatunków naturowych wykazanych na badanym terenie są zmiany stosunków wodnych. Przeprowadzone w ubiegłych latach melioracje i brak obsługi urządzeń na rowach melioracyjnych wpłynęły na obniżenie poziomu wód gruntowych i przesuszenie wielu miejsc. Próby odnawiania rowów melioracyjnych prowadzą do zniszczenia roślinności nadwodnej, która jest bazą pokarmową np. dla czerwończyka nieparka. Negatywnie wpływają także zabiegi melioracyjne na terenach leśnych. Brak retencjonowania wody prowadzi do zaniku siedlisk torfowiskowych i podmokłych łąk a niekiedy wpływa negatywnie na siedliska leśne. Dużą rolę odgrywa zmiana sposobu gospodarowania na łąkach i odejście od ich wykaszania i wypasania. Prowadzi to do stopniowych przemian sukcesyjnych polegających na postępującym zakrzaczeniu i odtwarzaniu się zbiorowisk zaroślowych i leśnych. Ma to bezpośredni wpływ na ograniczenie zasięgu siedlisk sprzyjających występowaniu gatunków naturowych związanych z odkrytymi terenami. Zagrożeniem są także nielegalne wysypiska śmieci zlokalizowane np. na torfowisku i w jego bezpośrednim sąsiedztwie ze względu na trudną do oszacowania szkodliwość odpadów. Często fragmenty części samochodowych i puszki po farbach i lakierach mogą zawierać substancje bardzo toksyczne. Coroczną plagą jest wypalanie, niekiedy nawet znacznych obszarów łąk, co może prowadzić do okresowych fluktuacji liczebności motyli lub nawet całkowitego ich zaniku. W szczególnych przypadkach (mała powierzchnia) skutki pożaru mogą być korzystne dla roślin pokarmowych motyli (np. czarcikęsu łąkowego). Zagadnienie to wymaga zbadania. Prawidłowo prowadzona gospodarka leśna, przy spełnieniu kilku warunków tj. zachowanie śródleśnych podmokłych łąk, zaprzestanie zalesiania tych łąk, usuwanie pojawiających się zakrzaczeń, nie musi stanowić zagrożenia ale może nawet wpływać dodatnio na funkcjonowanie populacji gatunków motyli naturowych.
Zagrożenia komunikacyjne występują tylko wzdłuż drogowych i kolejowych szlaków komunikacyjnych. Polegają na fizycznym niszczeniu osobników gatunków, których siedliska graniczą z pasem drogowym lub kolejowym. Dodatkowe zagrożenia mogą być związane z pracami dotyczącymi odwodnienia dróg i nasypów kolejowych lub budową urządzeń infrastruktury drogowej.
Zagrożeniem dla populacji pachnicy dębowej jest usuwanie drzew próchnowiskowych oraz pozyskiwanie zbyt dużej ilości dojrzałych drzew w których procesy obumierania jeszcze się nie zaczęły bądź występują dopiero pierwsze symptomy. Może to zakłócić ciągłość występowania mikrosiedlisk gatunku za kilkanaście-kilkadziesiąt lat.

Siedliska
zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion) ,
górskie i niżowe murawy bliźniczkowe (Nardion - płaty bogate florystycznie) * ,
torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe)*,
torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea) ,
kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion),
żyzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion, Galio odorati-Fagenion),
grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum),
bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne)*,
łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe)*,
wyżynny jodłowy bór mieszany (Abietetum polonicum),
Ważne dla Europy gatunki zwierząt (z Zał. II Dyr. siedliskawej i z Zał. I Dyr. Ptasiej, w tym gatunki priorytetowe):
bocian czarny      [ptak ]
bóbr europejski     [ssak]
czerwończyk nieparek     [bezkręgowiec ]
derkacz     [ptak ]
pachnica dębowa*     [bezkręgowiec ]
przeplatka aurinia     [bezkręgowiec ]
trzepla zielona     [bezkręgowiec ]
wilk*     [ssak]
żuraw     [ptak ]
Obszar biogeograficzny : kontynentalny
Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze::

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Kielcach
http://www.kielce.rdos.gov.pl, e-mail: rol00@kielce.uw.gov.pl
fax: (41) 34 21 277, tel.: (41) 55 65 600

Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Świętokrzyskiego
ul. Ściegiennego 2 p. 32, 25-033 Kielce
tel.: (41) 361 80 57, 348 00 60, fax.: (41) 361 80 57
e-mail: rot@swietokrzyskie.travel, www: www.rot.swietokrzyskie.pl



GMINY
Chlewiska,
Szydłowiec,
Bliżyn,
Bliżyn,
Skarżysko-Kamienna,
Skarżysko Kościelne,