Dolina Górnego Nurca (DGN) znajduje się w północno-wschodniej części Polski, w południowo-wschodniej części województwa podlaskiego. Osią Obszaru jest rzeka Nurzec - prawostronny dopływ Bugu IV rzędu.
Rzeka Nurzec należy do rzek typowo nizinnych przepływających przez tereny bagienne i podmokłe. Wypływa w podmokłej dolinie na południowy wschód od miasta Czeremcha na wysokości ok. 180 m n.p.m. Całkowita długość rzeki wynosząca 100,2 km i powierzchnia zlewni rzędu 2082,6 km2 stawiają rzekę w pierwszej grupie największych rzek Makroregionu Północno-Wschodniego i jednocześnie kwalifikują do jednej z większych zlewni dopływów Bugu.
Rzeka w znacznym stopniu jest uregulowana, a przylegające tereny zmeliorowane. Wykonano trzy jazy: w Kleszczelach, w Pogrebach, w Pawlinowie. Jazy te nie mają przepławek, w związku z czym naturalna dyspersja ryb jest ograniczona. W ostatnich latach, na skutek niedrożności rowów i działalności bobrów, następuje rewitalizacja doliny. W okresie wczesnowiosennym woda pochodząca z topniejącego śniegu i opadów atmosferycznych tworzy rozległe, ale krótkotrwałe rozlewiska na dużych połaciach łąk. W okresie wegetacyjnym wysoki poziom wód utrzymuje się do końca maja tylko lokalnie, uniemożliwiając koszenie oraz wypas krów, owiec i koni.
Na obszarze występują niewielkie kompleksy leśne Nadleśnictw Bielsk i Nurzec. Na całym badanym terenie zdecydowanie dominują łąki i pastwiska, zajmujące około 75% areału. Znakomita większość z nich jest wykaszana jedno- lub dwukrotnie w sezonie. Nierzadko po sianokosach prowadzony jest wypas. Poprzecinane są one licznymi rowami melioracyjnymi, w większości porośniętymi brzozami i krzaczastymi wierzbami. Około 15% terenu nie jest w ogóle użytkowana lub użytkowana jest nieregularnie. Miejsca takie porośnięte są głównie pokrzywą i podlegają bardzo powolnej sukcesji roślinności drzewiastej. W miejscach bardziej podmokłych występują turzycowiska i trzcinowiska. Nie pokrywają one jednak więcej niż 3% powierzchni doliny. Większość łąk jest koszona dwa razy w roku.
Lasy Doliny Górnego Nurca zajmują około 5% powierzchni i występują w dużym rozproszeniu. Znajdują się w granicach Nadleśnictw Bielsk i Nurzec. Są to w większości drzewostany gospodarcze, głównie olsy i bory mieszane wilgotne. Zróżnicowanie wiekowe drzewostanów jest bardzo duże - najstarsze olsy mają 95 lat .
O wartości przyrodniczej Doliny Górnego decydują przede wszystkim rozległe wielkoprzestrzenne użytki zielone, zajmujące ponad 90% powierzchni całego obiektu. Najcenniejsze fitocenozy tych ekstensywnie użytkowanych łąk, lokują się w przykrawędziowej strefie doliny, zwłaszcza w jej części północnej i wschodniej. Są to siedliska zasilane głównie wodami soligenicznymi, co warunkuje względnie dobre uwilgotnienie przez większą część sezonu wegetacyjnego.
Cennym uzupełnieniem krajobrazu Doliny Górnego Nurca są zbiorowiska zajmujące wyniesienia wśród gruntów hydrogenicznych, a także siedliska mineralne przy krawędzi doliny: murawy napiaskowe, wrzosowiska oraz murawy bliźniczkowe. Są to wprawdzie siedliska drobnopowierzchniowe, ale w ich składzie florystycznym notuje się gatunki rzadkie dla rodzimej flory.

Dane zaktualizowano w 2009 r.

Preferowany dojazd to dotarcie pociągiem do Białegostoku, a stamtąd autobusem PKS bądź transportem własnym do wsi na terenie powiatu bielskim oraz hajnowskim.

Gmina Boćki
Gmina Boćki leży w południowej części Województwa Podlaskiego w Powiecie Bielskim. Same Boćki można odwiedzić przejeżdżając drogą krajową nr 19 (na trasie Białystok - Lublin) - 64 km na południe od Białegostoku i 192 km na północ od Lublina.
Zabytki gminy Boćki:

• Kościół pod wezwaniem świętych Antoniego i Józefa - ufundowany w roku 1730 przez Józefa Franciszeka Sapiehe, przy którym działają Ojcowie Bracia Mniejsi Zakonu Św. Franciszka Reformaci. Sam kościół dobrze zachował się do dnia dzisiejszego, zaś ze zburzonego w okresie zaborów klasztoru została zbudowana cerkiew w Andryjnkach pw. Podniesienia Krzyża Chrystusowego. Boćkowski kościół posiada unikatowe w skali europejskie zabytki: wspaniałe ołtarze barokowe, jedyne w Polsce tabernakulum z zespołem 67 plakiet, freski na kopule oraz relikwie św. Antoniego z Padwy. Obecnie ten zabytek klasy zerowej został, jako świątynia podniesiony do rangi sanktuarium.
• Cerkiew w Boćkach ufundowali Potoccy. Obecnie budynek świątyni - o unikalnej, nietypowej dla architektury sakralnej prawosławia, dwuwieżowej bryle - został gruntownie odnowiony.
• Ruiny łaźni rytualnej usytuowanej nad brzegiem rzeki Nurzec są świadectwem licznej niegdyś w Boćkach społeczności żydowskiej.
• Stacja pocztowa funkcjonowała w Boćkach od XVIII wieku, gdzie wymieniano konie kursujących tu dyliżansów. Rozwijał się dzięki temu przemysł rymarski, którego wyroby znane były nie tylko w okolicy. I od wyrabianych przez rymarzy słynnych batów i dyscyplin zwanych boćkowcami wzięły swą nazwę Boćki.
• XIX - wieczny dworek w Andryjankach, z charakterystycznym dla kresów wschodnich zespołem parkowym.
• Cerkiew pod wezwaniem Podniesienia Krzyża Chrystusowego w Andryjankach - obecnie odrestaurowana

Gmina Orla
Gmina Orla położona jest w południowo-wschodniej części województwa podlaskiego w powiecie bielskim. Od wschodu graniczy z gminami: Czyże i Dubicze Cerkiewne, od północy z gminą Bielsk Podlaski, od zachodu z gminą Boćki a od południa z gminą Kleszczele. Siedziba gminy - Orla, dawne miasto obecnie wieś, leży 12 km na południowy wschód od Bielska Podlaskiego, na prawym brzegu rzeki Orlanka. Przez gminę biegną szlaki komunikacyjne - droga do granicy państwa, droga wojewódzka do Białowieży i liczne drogi powiatowe i gminne.
Zabytki gminy:

• Cerkiew św. Michała Archanioła - cerkiew parafialna św. Michała Archanioła w Orli wzniesiona została w 1797 roku. Przebudowano ją w roku 1879. Świątynia zastąpiła swą poprzedniczkę, która spłonęła w 1790 roku.
• Synagoga w Orli - synagoga została zbudowana w XVIII wieku (około 1754 roku). Na początku XIX wieku przebudowano ją ujednolicając elewację w stylu klasycystycznym oraz dobudowując przybudówkę mieszczącą babiniec.

Gmina Kleszczele
Gmina znajduje się na styku kultur polskiej, ukraińskiej i białoruskiej. Ta różnorodność przejawia się w folklorze, architekturze i wyznaniu religijnym lokalnej społeczności. Na terenie gminy twórcy ludowi wykonują wyroby z brzozy (Toporki), wyroby ze słomy (Policzna, Zaleszany, Toporki), obrazy haftem malowane (Saki), serwetki (Saki i Kleszczele) oraz rzeźbę w drewnie (Kleszczele, Dobrowoda). Działają dwa zespoły folklorystyczne "Kalina" ze wsi Dasze i zespół śpiewaczy kobiet z Dobrowody oraz młodzieżowy zespół wokalno - instrumentalny "Tyrsa" i młodzieżowy zespół wokalny "Mixtura" z Kleszczel.
Zabytki architektury, sanktuaria religijne:

Dobrowoda

• Kaplica prawosławna p.w. Św. Paraskiewy,
• Kapliczka prawosławna, drewniana, I połowa XIX w.,

Kleszczele

• Zespół kościoła p.w. Św. Zygmunta Burgundzkiego: kościół murowany z 1907 r., z barokowym wystrojem wnętrza, dzwonnica drewniana z ok. 1910 r., przebudowana w 1983 r., brama murowana z ok. 1910 r.,
• Zespół cerkwi prawosławnej p.w. Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny: cerkiew murowana z ok. 1870 r., ogrodzenie z bramą murowane z kamienia z końca XIX w.,
• Dzwonnica drewniana z 1709 r., obecnie cerkiew prawosławna pomocnicza p.w. Św. Mikołaja,
• Zespół dworca kolejowego: dworzec drewniany w stylu szwajcarskim z końca XIX w., dwa magazyny murowane z końca XIX w.,

Kośna

• Zespół cerkwi prawosławnej p.w. Św. Mikołaja: cerkiew murowana z ok. 1870 r., chrzcielnica kamienna z XVIII w., ogrodzenie z bramą murowane z kamienia z ok. 1870 r.

Saki

• Zespół cerkwi prawosławnej cmentarnej p.w. Św. Dymitra: cerkiew drewniana z końca XVIII, rozbudowana w 1959 r., dzwonnica drewniana z XIX w. kapliczka ze źródełkiem - "Krynoczka", drewniana z XIX w. Prawosławny Monaster Św. Dymitra Sołuńskiego

Zaleszany

• Dom Zakonny pw. Św. Katarzyny W okolicznych miejscowościach znajduje się szereg budynków o znaczeniu etnograficznym pochodzących z XIX w. i początku XX w. ukazujących architekturę wiejską z tamtych okresów. Charakterystycznym elementem krajobrazu są przydrożne krzyże drewniane lub granitowe ustawione przed każdą miejscowością przy drogach wjazdowych.

Turystyka aktywna:

"SZLAK PRAWOSŁAWNYCH ŚWIĄTYŃ" (żółty,164 km)
Białystok-Dojlidy-Halickie-Zwierki-Pasynki-Zabłudów-Ostrówki-Pawły-Ryboły-most na rzece Narew-Ploski- Knorozy-Chraboły-Rajsk-Haćki-Hryniewicze Duże-Bielsk Podlaski-Parcewo-Orla-Szczyty-Czyże-Nowoberezowo- Hajnówka-Dubiny-Wasilkowo-Łosinka-Chrabostówka-Naew-IwankiRohozy-Trześcianka-Folwarki Tylwickie- Topolany-Hieronimowo-Michałowo
Szlak promuje kulturę prawosławia na Północnym Podlasiu-zabytkowe w znacznej części drewniane cerkwie i inne obiekty kultu: kapliczki, krzyże wotywne. Szlak ten w swym przebiegu prezentuje m. in. różnorodne w stylu i wieku świątynie Bielska Podlaskiego, znany w całym kraju a także za granicą Sobór Świętej Trójcy w Hajnówce oraz ciekawe miejscowości takie jak:
Ploski - tu znajduje się zabytkowa kaplica słupowa z 1863r. zwana "latarnią zmarłych";
Chraboły - tu godne odwiedzenia jest uroczysko Głowkowo, w którym wg. legendy objawiła się ikona Matki Bożej;
Haćki - tu zaś można obejrzeć dobrze zachowane wczesnośredniowieczne grodzisko, zwane przez miejscową ludność "zamkiem";
Orla - we wsi znajduje się synagoga i cmentarz żydowski (kirkut) oraz drewniana cerkiew na kamiennej podmurówce podmurówce 1797r.;
Szczyty Nowotwory - tu warto zobaczyć drewniany dwór A. Wiewiórskiego z poł. XIX w. oraz uroczysko "Hrabniak", na którym znajduje się cmentarz z grobami w obstawach kamiennych z X i XII w

Szlak rowerowy Hajnówka - Dubicze Cerkiewne - Kleszczele - Czeremcha - Piaski (czerwony, 85 km)

Noclegi
Kleszczele.
"TARA' Toporki 84, tel. 085 681 82 16
"Urszulanka" Policzna 21 , kom. 662 393 874
Klimowicz Walentyna Dobrowoda , ul. Kleszczelowska 30, tel. 681 82 64
"U Jana" Dobrowoda , ul. Kleszczelowska 27 , tel. 681 81 60 5
Romanowicz Anna, Plac Parkowy 11; tel. 085 681 83 03
Sawicka Antonina, Chmur Andrzej Suchowolce 2a , tel. 681 86 44
Wasiluk Anatol, ul. Źródlana 19 , tel. 667 112 746
"Winnica" Dobrowoda , www.dobrawinnica@neostrada.pl , http://www.agrobialowieza.pl/winnica
Pole namiotowe nad zalewem "Repczyce" kontakt: Miejski Ośrodek Kultury, tel. 681 80 04, 685 03 90
Pole namiotowe "Pod Brzózką" , kontakt: tel. 681 82 16/602 461017

Gastronomia:
Karczma "U Walentego", Plac Parkowy 34, Kleszczele, tel. 681 80 34
stołówka przy Zespole Szkół w Kleszczelach, ul. Plac Parkowy 4, tel. 085 6818116 - dla zorganizowanych grup po uprzednim zamówieniu posiłków
Bar "GAMP" - mała gastronomia, Suchowolce 2a, przy trasie Bielsk Podlaski - Kleszczcie, tel. 085 68181644.

Współcześnie największym zagrożeniem dla roślin i zwierząt w województwie podlaskim jest zmniejszanie ich przestrzeni życiowej oraz fragmentacja korzystnych dla nich siedlisk (Kasperowicz, 2007). Na presję człowieka narażone są głównie tereny nadrzeczne i podmokłe, które zanikają w szybkim tempie. Regulacja koryta górnego Nurca, którą rozpoczęto jeszcze w końcu lat 30-tych ubiegłego wieku i jej kontynuacja w latach 50-tych, a także melioracje przeprowadzone w latach 60-tych i 70-tych spowodowały drenaż tego terenu, szybki odpływ wód i przesuszenie, powodując murszenie torfu - znajduje to odzwierciedlenie w jego obecnej fizjonomii. Budowa stopni wodnych (jazów) bez uwzględnienia przepławek dodatkowo powoduje, że naturalna dyspersja ryb jest ograniczona i w związku z tym ubożeje ichtiofauna.
Istotnym zagrożeniem dla tego terenu są zanieczyszczenia wód Nurca.
Zagrożeniem dla płazów i ptaków jest niewłaściwie przeprowadzona melioracja prowadząca do szybkiego odpływu wód powierzchniowych i silnego przesuszenia bagien. Obwałowanie rzeki pozbawiło okoliczne łąki zasilania w wodę z wiosennych wylewów a szybkie spływanie wód powoduje, że kijanki płazów nie zdążą się przeobrazić.
Także rozwijająca się w regionie hodowla bydła mlecznego doprowadza do zanikania półnaturalnych łąk i zastępowania ich łąkami, gdzie sieje się mieszanki traw bardziej wydajnych. Coraz większa mechanizacja uprawy użytków zielonych, stosowanie większych i nowocześniejszych maszyn, oprócz tego, że stanowią bezpośrednie zagrożenie dla płazów i ptaków szczególnie w okresie rozrodu, skłaniają rolników do scalania gruntów, co w konsekwencji prowadzi do ujednolicenia terenu. Znikają śródpolne zakrzaczenia i zadrzewienia powodując ograniczanie liczby siedlisk dostępnych dla większej liczby gatunków roślin i zwierząt, zmniejsza się też udział nieużytków. A więc zmiana sposobu gospodarowania może być zagrożeniem dla tego Obszaru.
W ostatnich latach intensywne pozyskiwanie drewna w lasach prywatnych prowadzi do zaniku starodrzewów - nie pozostają zatem drzewa dziuplaste a martwe drewno jest usuwane i przeznaczane na opał. Sporadycznie, każdej wiosny obserwowano wypalanie traw i trzcin - zjawisko to nie ma jednak charakteru masowego. Nad brzegiem rzeki obserwuje się także wałęsające się psy i koty, które mogą stanowić zagrożenie dla ptaków, szczególnie w okresie lęgowym.

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Białymstoku
ul. Dojlidy Fabryczne 23, 15-554 Białystok
tel. (85) 740 69 81 w. 10, (85) 740 33 80 w. 10, fax (85) 740 69 82
email: biuro@rdos.eu, http://bialystok.rdos.gov.pl/, http://www.rdos.eu/

Centrum Turystyki Regionu Puszczy Białowieskiej
ul. 3 Maja 45, 17-200 Hajnówka
tel. (85) 682 43 81, tel./fax (85) 682 51 41
email: turystyka@powiat.hajnowka.pl