NATURA 2000 a turystyka - PORTAL INFORMACYJNO - EDUKACYJNY


obrazek
INSTYTUT NA RZECZ EKOROZWOJU


 

Ostoja Żyznów

Powierzchnia : 5074.4 ha
Kod obszaru : PLH26_28
Forma ochrony w ramach sieci Natura 2000:
specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)
Status obszaru :
obszar proponowany przez Rząd RP
Opis :

Ostoja Żyznów położona jest w obrębie mezoregionów Wyżyna Sandomierska, Góry Świętokrzyskie i Pogórze Szydłowskie. W części wschodniej geologicznym fundamentem obszaru jest przedłużenie Gór Świętokrzyskich, natomiast w kierunku wschodnim na skały paleozoiczne są nałożone osady morskie transgresji mioceńskiej. W większości obszar pokrywa znacznej grubości pokrywa lessowa, co sprawia, że powierzchnia terenu jest dosyć płaska, rozcięta przez dopływ Wisły - Koprzywiankę wraz z dopływami. Koprzywianka, lewostronny dopływ Wisły jest to najdłuższa rzeka płynąca przez Wyżynę Sandomierska, a jednocześnie mająca największe dorzecze. Największym dopływem Koprzywianki na obszarze jest rzeka Kacanka. Utworzono na niej rozległy zbiornik wodny w Szymanowicach k. Klimontowa. Występujące tu gleby to głównie brunatnoziemy, rzadziej czarnoziemy, przez co teren jest intensywnie użytkowany rolniczo. Charakterystyczny dla obszaru krajobraz to stosunkowo płaska wyżyna lessowa, wyniesiona na wysokość 220-290 m n.p.m., z bardzo gęstą siecią dolin i wąwozów lessowych, parowów oraz wzgórz o stromych ścianach stanowiących dopełnienie doliny Koprzywianki i Kacanki, będących dominującą częścią krajobrazu. W dolinie rzeki Koprzywianki oraz jej dopływów znajdują się wychodnie starych skał z ery paleozoicznej, w tym z kambru dolnego. Rzeka miejscami meandruje stwarzając dogodne siedliska dla ekstensywnie użytkowanych łąk, rozlewisk, zastoisk oraz płatów łęgów. Rozleglejsze powierzchnie zajęte zwłaszcza przez zbiorowiska łąkowe o różnym stopniu wilgotności znajdują się w dolinie rzeki Kacanki. Zbocza dolin rzecznych, wąwozów lessowych, skarpy śródpolne pokrywają murawy kserotermiczne. Dominującymi zbiorowiskami leśnymi są bory sosnowe i mieszane, nierzadko jednak trafiają się różnego typu zbiorowiska grądowe, rozczłonkowane często głębokimi wąwozami i jarami, zwłaszcza na zboczach dolin rzecznych.
Ogółem stwierdzono tu występowanie 15 typów siedlisk przyrodniczych z załącznika I Dyrektywy Siedliskowej, zajmujących łącznie ponad 40% obszaru. Największe znaczenie w Ostoi przedstawiają bardzo dobrze wykształcone i użytkowane ekstensywnie świeże łąki, fragmenty muraw kserotermiczncznych, zbiorowiska łęgowe oraz cenne różne typy grądów o wysokiej bioróżnorodności na poziomie gatunków roślin w skali regionu oraz kraju. Stwierdzono tu nagromadzenie gatunków chronionych, zagrożonych w tym dużą liczbą gatunków górskich. Na różnego typu murawach kserotermicznych występuje wiele rzadkich i zagrożonych w skali kraju gatunków, np. Cerasus fruticosa, Orthanta lutea.
Bogate łąki nawęglanowe nad rzeką Kacanką sprzyjają rozwojowi populacji poczwarówki zwężonej. W rzece Koprzywiance występuje skójka gruboskorupowa. Ostoja jest ważna dla zachowania licznej populacji Osmoderma eremita i Maculinea nausithous, ten ostatni gatunek znajduje się tutaj na granicy zasięgu. Na terenie proponowanej ostoi występują także motyle: Maculinea teleius, Lycaena dispar, Lycaena helle i ważka Ophiogomphus cecilia. Bardzo licznie występuje tutaj Bombina bombina. Stwierdzono także występowanie innych gatunków z Załącznika I Dyrektywy Rady 92/43/EWG: mopek, bóbr, wydra, minóg strumieniowy, głowacz białopłetwy oraz gatunki z I Załącznika Dyrektywy Ptasiej: Alcedo atthis, Dryocopus martius, Circus aeruginosus, Circus pygargus i Crex crex.
Dolina Koprzywianki wraz z dopływami stanowi ważny korytarz ekologiczny o randze krajowej. Ostoja posiada także znaczne walory krajobrazowe.

Dane wprowadzono w 2009 roku.

Interpretacja turystyczna :

Obszar położony jest w centralnej części Kotliny Sandomierskiej (Równina Tarnobrzeska i północna część Płaskowyżu Kolbuszowskiego), porośniętej w dużej mierze lasami.
Do obszaru można dojechać drogą Tarnobrzeg – Stalowa Wola - Nowa Dęba. Turystyka krajoznawcza związana jest z zabytkami położonymi na obrzeżach obszaru (Baranów Sandomierski).
Turystyka kwalifikowana: piesza, rowerowa, konna, wędkarstwo. Powstało opracowanie pt. „Kanalizacja ruchu turystycznego na obszarze Natura 2000 w Puszczy Sandomierskiej. Projekt objął swoim zasięgiem 129 116 ha obszaru chronionego w ramach Natury 2000. Planuje się modernizację istniejących i ich połączenie jednym przyrodniczym szlakiem o łącznej długości ponad 300 kilometrów, któremu nadano nazwę „Puszczy Sandomierskiej".
Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Świętokrzyskiego mieści się przy ul. Ściegiennego 2 p. 32 w Kielcach. Można zapoznać się ze stroną internetową Organizacji: http://www.rot.swietokrzyskie.pl lub skontaktować drogą mailową: rot@swietokrzyskie.travel. Można również odwiedzić Lokalną Organizację Turystyczną Ziemi Pińczowskiej (mieszczącą się przy ul. Zacisze 5, w Pińczowie, tel.: (41) 357 60 01, e-mail: promocja@pinczow.pl) lub  Lokalną Organizację Turystyczną „Ziemi Sandomierskiej” (ul. Mickiewicza 34, 27-600 Sandomierz, tel.: (15) 831 27 80, fax: (15) 831 21 97, e-mail: biuro@zgoda.org.pl, strona internetowa: http://www.zgoda.org.pl).

formy ochrony przyrody
Jeleniowsko-Staszowski Obszar Chronionego Krajobrazu [ obszar chronionego krajobrazu ],
Zagrozenia :

Głównym zagrożeniem dla stwierdzonych tu siedlisk jest naturalna sukcesja roślinności krzewiastej i drzewiastej, chodzi tu zwłaszcza o Robinia pseudoacacia i Prunus spinosa, eutrofizacja, melioracje oraz intensywnie prowadzona gospodarka rolna. Wyraźnie zauważalny jest także niszczący proces erozji w podatnych na nią lessach. Miejscami widoczne są także odkrywki i wyrobiska po wydobyciu żwiru lub piasku, zmniejszające płaty roślinności kserotermicznej. W odniesieniu do pachnicy dębowej na terenach leśnych zagrożeniem jest niewłaściwe gospodarowanie nie dopuszczające pozostawiania przestojów lub drzew obumierającychc w lesie. Natomiast na terenach o charakterze parkowym zagrożeniem jest silna antropopresja przejawiająca się w usuwaniu drzew przejawiających jakiekolwiek oznaki osłabienia, czyszczenie dziupli, podpalanie pruchnowisk lub całych drzew. W przypadku motyli związanych ze środowiskiem łąkowym zagrożeń należy upatrywać w osuszaniu terenów podmokłych, lub zmian w sposobie ich zagospodarowania. Problemem może być także sukcesja roślinności drzewiastej w miejscach gdzie zaprzestano koszenia.

Siedliska
starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion,
nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis,
ciepłolubne, śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae)*,
murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) * - priorytetowe są tylko murawy z istotnymi stanowiskami storczyków,
zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion) ,
niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris),
torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą (żywe)*,
torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przeważnie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea) ,
wapienne ściany skalne ze zbiorowiskami Potentilletalia caulescentis,
kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion),
grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum, Tilio-Carpinetum),
pomorski kwaśny las brzozowo-dębowy (Betulo-Quercetum),
bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis, Vaccinio uliginosi-Pinetum, Pino mugo-Sphagnetum, Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne)*,
łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis, Populetum albae, Alnenion glutinoso-incanae, olsy żródliskowe)*,
łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum),
Ważne dla Europy gatunki zwierząt (z Zał. II Dyr. siedliskawej i z Zał. I Dyr. Ptasiej, w tym gatunki priorytetowe):
błotniak łąkowy     [ptak ]
błotniak stawowy     [ptak ]
bóbr europejski     [ssak]
derkacz     [ptak ]
dzięcioł czarny     [ptak ]
gąsiorek     [ptak ]
głowacz białopłetwy     [ryba ]
kumak nizinny     [płaz ]
minóg strumieniowy     [ryba ]
mopek     [ssak]
wydra     [ssak]
zimorodek     [ptak ]
Obszar biogeograficzny : kontynentalny
Instytucje, w których można uzyskać informacje o obszarze::

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Kielcach
http://www.kielce.rdos.gov.pl, e-mail: rol00@kielce.uw.gov.pl
fax: (41) 34 21 277, tel.: (41) 55 65 600

Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Świętokrzyskiego
ul. Ściegiennego 2 p. 32, 25-033 Kielce
tel.: (41) 361 80 57, 348 00 60, fax.: (41) 361 80 57
e-mail: rot@swietokrzyskie.travel, www: www.rot.swietokrzyskie.pl



GMINY
Iwaniska,
Bogoria,
Klimontów,
Staszów,
Łoniów,
Osiek,